ئەگەر سىزدە ئۇيقۇسىزلىق بولسا، ئۇيقۇڭىزنى كۆزىتىپ مېڭىش ئەكسىچە ئۈنۈم بېرىشى مۇمكىن؛ بۇنىڭ سەۋەبى تۆۋەندىكىچە:

ئۇيقۇ ساغلاملىقىغا بولغان قىزىقىشنىڭ ئېشىشى ۋە ئۇيقۇ ئەپلىرىنىڭ كۆپىيىشى كىشىلەرنىڭ ئۆزلىرىنىڭ ئارام ئېلىش ئەھۋالىنى نازارەتىدە كۆرۈنەرلىك ئېشىشنى كەلتۈرۈپ چىقاردى.
«پسىخولوگىيە سېپى» (Frontiers in Psychology) ژۇرنىلىدا ئېلان قىلىنغان يېقىنقى بىر تەتقىقاتتا بايقىلىشىچە، ئۇيقۇ ئەپلىرى بەزى كىشىلەرگە پايدىلىق بولۇشى مۇمكىن، ئەمما ئۇيقۇسىزلىق كېسىلى بارلارغا نىسبەتەن پاسسىپ تەسىرلەرنىڭ كۆرۈلۈش ئېھتىماللىقى تېخىمۇ يۇقىرى ئىكەن.
تەتقىقاتچىلار يەنە بۇ ئۇيقۇ ئەپلىرىنىڭ ئۇيقۇنىڭ توغرا مەنزىرىسىنى تەمىنلىيەلمەسلىكى، ھەتتا كىشىلەرنىڭ ئارام ئېلىشىنى تېخىمۇ قىيىنلاشتۇرۇۋېتىشى مۇمكىنلىكىنى ئەسكەرتتى.
«ئۇيقۇ تېبابىتىدە ئورتوسومنىيە (orthosomnia) دەپ ئاتىلىدىغان بىر ئەھۋال بار، بۇ كىشىلەرنىڭ ئۇيقۇ كۆرسەتكۈچلىرى سەۋەبىدىن ئەنسىرەپ، شۇ سانلىق مەلۇماتلار تۈپەيلىدىن تېخىمۇ ياخشى ئۇخلىيالماسلىقىنى كۆرسىتىدۇ. بۇ تەتقىقات مۇشۇ ئۇقۇم بىلەن بىرلىككە كېلىدۇ» دېدى مېنلو باغچىسى پىسخىكا ۋە ئۇيقۇ تېبابىتى مەركىزىنىڭ قۇرغۇچىسى، پىسخىكا ۋە ئۇيقۇ تېبابىتى مۇتەخەسسىسى دوكتور ئالېكس دىمىترىيۇ. دىمىترىيۇ بۇ تەتقىقاتقا قاتناشمىغان.
ئۇيقۇ ئەپلىرى بىر-بىرىدىن زور دەرىجىدە پەرقلىنىشى مۇمكىن، ئەمما ئادەتتە تۆۋەندىكىگە ئوخشاش ئورتاق ئۇيقۇ كۆرسەتكۈچلىرىنى كۆزىتىدۇ:
ئۇيقۇ ئەپ تېخنىكىسى يەنىلا ئىنتايىن يېڭى بولغاچقا، ئوخشىمىغان كىشىلەر توپىنىڭ بۇنىڭغا قانداق ئىنكاس قايتۇرىدىغانلىقى ۋە ئۇنىڭ نەقەدەر توغرا ئىكەنلىكىنى چۈشىنىش ئۈچۈن تېخىمۇ كۆپ تەتقىقاتقا ئېھتىياج بار.
تەتقىقاتنىڭ بىرىنچى ئاپتورى، بېرگېن ئۇنىۋېرسىتېتىدىكى خاكون لۇندېكۋام بېرگې بىر قېتىملىق ئاخبارات ئېلان قىلىش ماتېرىيالىدا: «ئۇيقۇ ئەپ تېخنىكىسىنىڭ تېز تەرەققىي قىلىشى پەن-تېخنىكا ساھەسىنىڭ تېخنىكىلىق ئىلگىرىلەشلەرگە ماسلىشىشىنى تەلەپ قىلىدۇ» دېدى.
تەتقىقات گۇرۇپپىسى بۇنى تەكشۈرۈش ئۈچۈن نورۋېگىيەدىكى 1002 قۇرامىغا يەتكەن كىشىنىڭ سانلىق مەلۇماتلىرىنى تەھلىل قىلدى. تەتقىقاتقا قاتناشقۇچىلاردىن ئۇيقۇ ئەپلىرىنى ئىشلىتىش ئەھۋالى، ئۇيقۇ ساغلاملىقى ۋە ئەپلەرنى ئىشلەتكەندە ئىجابىي ياكى پاسسىپ تەسىرلەرگە ئۇچرىغان-ئۇچرىمىغانلىقى سورالدى.
تەكشۈرۈشكە قاتناشقۇچىلارنىڭ تەخمىنەن %46 ي كەم دېگەندە بىر ئۇيقۇ ئەپىنى ئىشلەتكەنلىكىنى ياكى ئىشلىتىۋاتقانلىقىنى بىلدۈردى. تەكشۈرۈشتە ئاياللار ۋە يېشى 50 تىن تۆۋەن كىشىلەرنىڭ بۇ ئەپلەرنى ئىشلىتىش ئېھتىماللىقىنىڭ تېخىمۇ يۇقىرىلىقى كۆرۈلدى.
نەتىجىدە كۆرسىتىلىشىچە، ئەرلەر ۋە ئاياللار ئادەتتە ئەپلەرگە ئوخشاش ئىنكاس قايتۇرغان. ئەمما ياشلار ياشانغانلارغا قارىغاندا تېخىمۇ كۈچلۈك تەسىرلەرنى مەلۇم قىلغان.
لۇندېكۋام ئاخبارات ئېلان قىلىش ماتېرىيالىدا: «بىز ياش قۇرامىغا يەتكەنلەرنىڭ ئۇيقۇ ئەپلىرىنىڭ قايتما ئىنكاسىدىن تېخىمۇ كۆپ تەسىرلىنىدىغانلىقىنى بايقىدۇق. ئۇلار كۆپلىگەن مەنپەئەتلەرنى ھېس قىلغانلىقىنى، شۇنىڭ بىلەن بىرگە تېخىمۇ كۆپ ئەندىشە ۋە بېسىمغا يولۇققانلىقىنى مەلۇم قىلدى» دېدى.
قاتناشقۇچىلار پاسسىپ تەسىرلەرگە قارىغاندا ئىجابىي تەسىرلەرنى تېخىمۇ كۆپ مەلۇم قىلدى. تەخمىنەن %15 كىشى ئۇيقۇ ئەپلىرىنىڭ ئۇيقۇسىنى ياخشىلىغانلىقىنى، %2.3 كىشى بولسا ئۇيقۇسىنىڭ تېخىمۇ ناچارلاشقانلىقىنى بىلدۈردى.
قاتناشقۇچىلارنىڭ تەخمىنەن %48 ي ئۆزلىرىنىڭ ئۇيقۇسى ھەققىدە تېخىمۇ كۆپ بىلىمگە ئىگە بولۇشتىن مەنپەئەتلەنگەنلىكىنى مەلۇم قىلدى. شۇنداق بولسىمۇ، %17 كىشى بۇ ئەپلەرنىڭ ئۇيقۇغا بولغان ئەندىشىسىنى ئاشۇرۇۋەتكەنلىكىنى بىلدۈردى. ئەڭ مۇھىم بايقاشلارنىڭ بىرى شۇكى، ئۇيقۇسىزلىق ئالامەتلىرى بار كىشىلەرنىڭ پاسسىپ تەسىرلەرگە ئۇچراش ئېھتىماللىقى تېخىمۇ يۇقىرى بولغان.
تەتقىقاتچىلار ئۇيقۇسىزلىق كېسىلى بار كىشىلەرنىڭ ئۇيقۇغا قارىتا پاسسىپ خىياللار ۋە ئەندىشىلەرگە تېخىمۇ كۆپ دۇچ كېلىدىغانلىقىنى تىلغا ئالدى. ئۇلار يەنە ئۇيقۇغا مۇناسىۋەتلىك ئەندىشىلەردىن قۇتۇلۇشتىكى قىيىنچىلىقلارنىڭ ئۇيقۇسىزلىق كېسىلى بارلارنىڭ بۇ ئەپلەرنى ئىشلىتىش شەكلىگە تېخىمۇ كۆپ تەسىر كۆرسىتىشى مۇمكىنلىكىنى بايقىدى.
بۇ ئۇيقۇ ئەپلىرىنى ئىشلىتىشنىڭ ئۇيقۇغا بولغان بېسىم ۋە ئەندىشىنى ئاشۇرۇۋېتىشى مۇمكىنلىكىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ.
«بۇ تەتقىقات بولۇپمۇ ئۇيقۇسىزلىق كېسىلى بار كىشىلەرنىڭ پاسسىپ ئىنكاسلارغا تېخىمۇ ئاسان تەسىرلىنىدىغانلىقىنى كۆرسىتىپ بەردى، بۇنى چۈشىنىشكە بولىدۇ، چۈنكى ئۇيقۇسىزلىق كېسىلى بارلاردا تەشۋىشلىنىش ئېھتىماللىقى تېخىمۇ يۇقىرى بولىدۇ. بۇ ئەپ دېتاللىرى كىشىلەر ئەسلىدىنلا نۇرغۇن ئەندىشىلەرگە دۇچ كېلىۋاتقان بىر ۋاقىتتا، ئۇلارغا يەنە جىددىيلىشىدىغان يېڭى ئىشلارنى تېپىپ بېرىدۇ» دېدى دىمىترىيۇ.
تەتقىقات گۇرۇپپىسى ئۇيقۇسىزلىق بىلەن ئۇيقۇ ئەپ دېتاللىرىنى ئىشلىتىش ئوتتۇرىسىدىكى مۇناسىۋەت ئۈستىدە يەنىمۇ ئىلگىرىلىگەن ھالدا تەتقىقات ئېلىپ بېرىشقا ئىلھام بېرىدۇ.
ئامېرىكا كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش ۋە تىزگىنلەش مەركىزى (CDC) 18 ياش ۋە ئۇنىڭدىن يۇقىرى قۇرامىغا يەتكەنلەرنىڭ ھەر كۈنى كېچىدە 7 سائەت ياكى ئۇنىڭدىن كۆپ ئۇخلىشىنى تەۋسىيە قىلىدۇ.
سىزنىڭ ئۇيقۇ ئادىتىڭىز كېچىدە تېخىمۇ ياخشى ئۇخلىشىڭىزغا ياردەم بېرىدۇ. تۆۋەندىكى ئادەتلەر ئۇيقۇڭىزنى ياخشىلاشقا پايدىلىق بولۇشى مۇمكىن:
«ئەقلىيفونىڭىزنى ۋە ئېكرانلارنى بىر چەتكە قويۇڭ. ئۇخلاشتىن بۇرۇن كىتاب ئوقۇشقا ئوخشاش تىنچراق ئىشلارنى قىلىش ئارقىلىق سۈرئىتىڭىزنى ئاستىلىتىڭ. كۈندۈزى چېنىقىش ۋە تەپەككۇر قىلىش بىلەن شۇغۇللىنىڭ، شۇنداق بولغاندا ئۇخلاشقا تەمشەلگىنىڭىزدە شۇ كۈن ئىچىدىكى تۇنجى قېتىملىق جىمىتلىققا دۇچ كېلىشىڭىز بولۇپ قالمايدۇ» دەپ تەۋسىيە بەردى دىمىترىيۇ.
مەنبە: Healthline | Tue, 21 Apr 2026 15:51