فلاۋانول ماددىسىغا باي مېۋە ۋە كۆكتاتلار يۈرەك ساغلاملىقى ئۈچۈن ئەڭ پايدىلىق بولۇشى مۇمكىن؛ سەۋەبى تۆۋەندىكىچە

مېۋە-چىۋە ۋە كۆكتاتلارنى كۆپ ئىستېمال قىلىش ساغلام ۋە تەڭپۇڭ يېمەك-ئىچمەكنىڭ مۇھىم بىر قىسمىدۇر.
نۆۋەتتىكى «ئامېرىكانىڭ يېمەك-ئىچمەك يېتەكچىسى» ھەر كۈنى 2-3 قېتىم مېۋە-چىۋە ۋە كۆكتات ئىستېمال قىلىشنى تەۋسىيە قىلىدۇ. ئەنگلىيە دۆلەتلىك سەھىيە مۇلازىمىتى (NHS) بۇنى تېخىمۇ ئىلگىرىلىگەن ھالدا ھەر كۈنى 5 قېتىم مېۋە-چىۋە ۋە كۆكتات ئىستېمال قىلىشنى تەۋسىيە قىلىدۇ.
سىز قايسى تەۋسىيەگە ئەمەل قىلىشىڭىزدىن قەتئىينەزەر «يېمەكلىك ۋە ئىقتىدار» ژۇرنىلىدا ئېلان قىلىنغان يېقىنقى بىر تەتقىقاتتا بايقىلىشىچە كۆپىنچە كىشىلەر يېمەك-ئىچمىكىدە يۈرەك ساغلاملىقىنى قوغداشقا يېتەرلىك بولغان فلاۋانول (flavanols) ماددىسىغا ئېرىشەلمەيدىكەن.
تەتقىقاتچىلار بەزى مېۋە-چىۋە ۋە كۆكتاتلار تەركىبىدىكى فلاۋانول مىقدارىنىڭ باشقىلارغا قارىغاندا يۇقىرى بولىدىغانلىقىنى كۆرسىتىپ ئۆتتى. بۇ فلاۋانول مىقدارى تۆۋەن بولغانلىرىنى يېمەسلىك كېرەك دېگەنلىك بولماستىن بەلكى يۈرەك قان تومۇر كېسەللىكلىرى خەۋپىدىن ئەنسىرەيدىغان بولسىڭىز تەركىبىدە فلاۋانول مىقدارى يۇقىرى بولغانلارنى كۆپرەك يېيىشنى كۆرسىتىدۇ.
«فلاۋانول يۈرەك قان تومۇر كېسەللىكلىرى سەۋەبىدىن ئۆلۈش خەۋپىنى كۆرۈنەرلىك تۆۋەنلىتىدۇ، ئەمما بۇ پەقەت سىز ئۇنى يېتەرلىك مىقداردا ئىستېمال قىلغاندىلا ئاندىن ئىشقا ئاشىدۇ» دېدى مارس شىركىتىنىڭ تارماق ئورگىنى بولغان مارس ئېج مەركىزىي تەجرىبىخانىسىنىڭ مۇدىرى ۋە بۇ تەتقىقاتنىڭ ئاساسلىق ئاپتورى دوكتور خاۋىيېر ئوتتاۋىيانى ئاخبارات باياناتىدا.
ئوتتاۋىيانى سۆزىنى داۋاملاشتۇرۇپ مۇنداق دېدى: «كۆپىنچە كىشىلەر مېۋە-چىۋە ۋە كۆكتاتلارنى كۆپ يېسىلا بۇ ئېھتىياج قاندۇرۇلىدۇ دەپ ئويلايدۇ، ئەمما بۇ تەتقىقات شۇنى كۆرسىتىپ بەردىكى سىزنىڭ تاللىغان تۈرلىرىڭىز ئومۇمىي مىقداردىن بەكرەك مۇھىم. تاماق بىلەن بىللە بىر سىقىم بۆلجۈرگەن، بىر دانە پۈتۈن ئالما ياكى بىر پىيالە كۆك چاي ئىستېمال قىلىش سىزنىڭ يېمەك-ئىچمەكتىن ئەمەلىيەتتە سۈمۈرگەن پايدىلىق بىرىكمىلەر مىقدارىدا زور پەرقلەرنى پەيدا قىلىدۇ».
بۇ تەتقىقات بىئولوگىيەلىك بەلگە ئۆلچەش ئۇسۇلىنى قوللىنىش ئارقىلىق ئەنگلىيە ۋە ئامېرىكا مىقياسىدىكى 30،000 قاتناشقۇچىنىڭ يېمەك-ئىچمىكىنى كۆزەتكەن.
پولىفېنول (polyphenols) ھەققىدىكى ئەڭ چوڭ تىپتىكى ئىختىيارىي تاللانغان كونتروللۇق تەتقىقات بولغان COSMOS نىڭ ئىلگىرىكى نەتىجىلىرىدە كۆرسىتىلىشىچە ھەر كۈنى 500 مىللىگرام فلاۋانول ئىستېمال قىلىش يۈرەك قان تومۇر كېسەللىكلىرىدىن ئۆلۈش خەۋپىنى %27 كىچە تۆۋەنلىتىشكە ياردەم بەرگەن.
مەزكۇر تەتقىقات COSMOS نىڭ سانلىق مەلۇماتلىرىدىن پايدىلىنىپ نۆۋەتتە تەۋسىيە قىلىنىۋاتقان مېۋە-چىۋە ۋە كۆكتات مىقدارىنىڭ ھەر كۈنلۈك 500 مىللىگرام فلاۋانول ئېھتىياجىنى قاندۇرالايدىغان ياكى قاندۇرالمايدىغانلىقى ھەققىدىكى پەرەزنى ئوتتۇرىغا قويدى ۋە باھالىدى. ئاندىن كېيىن EPIC Norfolk سانلىق مەلۇماتلىرىدىن پايدىلىنىپ ئوخشىمىغان يېمەك-ئىچمەك ئەندىزىسىگە ئىگە مۇستەقىل نوپۇس ئەۋرىشكىسىدە بۇ نەتىجىنى قايتا سىناپ كۆردى.
تەتقىقاتچىلار كۆپىنچە كىشىلەر ھەتتا «ئامېرىكانىڭ يېمەك-ئىچمەك يېتەكچىسى» ۋە ئەنگلىيە دۆلەتلىك سەھىيە مۇلازىمىتىنىڭ «ياخشى غىزالىنىش» قوللانمىسىدىكى ئۆلچەملىك ساغلام يېمەك-ئىچمەك تەۋسىيەلىرىگە ئەمەل قىلغان تەقدىردىمۇ كۈندىلىك 500 مىللىگرام فلاۋانول مىقدارىغا يېتىشتىن يەنىلا خېلىلا يىراق ئىكەنلىكىنى بايقىغان.
«ئېنتەيىرلى نۇرىشد» ئورگىنىنىڭ ئالدىنى ئېلىش يۈرەك كېسەللىكلىرى ئوزۇقلۇقشۇناسى مىشېل رۇتېنشتېين مۇنداق دېدى: «بۇ تەتقىقات كەڭ بولغان يېمەكلىك تۈرلىرى ئىچىدىن تېخىمۇ مەقسەتلىك تاللاش ئېلىپ بېرىشنىڭ قىممىتىنى تەكىتلەيدۇ. بارلىق مېۋىلەر ساغلام يېمەك-ئىچمەكنىڭ تەركىبىي قىسمى بولالايدىغان بولسىمۇ، ئەمما بۆلجۈرگەن ۋە ئالما قاتارلىق فلاۋانول تەركىبى مول بولغان تۈرلەرنى دائىم تاللاپ ئىستېمال قىلىش يۈرەك قان تومۇر ساغلاملىقى ئۈچۈن قوشۇمچە پايدىلارنى ئېلىپ كېلىشى مۇمكىن». رۇتېنشتېين بۇ تەتقىقاتقا قاتناشمىغان.
«بۇ پەقەت بىر قانچە كە زېھىن قويۇش مەسىلىسى ئەمەس، بەلكى ئىلمىي ئاساسى بار، ئوزۇقلۇق قىممىتى يۇقىرى تاللاشلارنى ئومۇمىي جەھەتتىن تەڭپۇڭ بولغان يېمەك-ئىچمەك ئەندىزىسىگە ئويلانغان ھالدا سىڭدۈرۈش مەسىلىسىدۇر. ئومۇمىي يېمەك-ئىچمەك يەنىلا ئەڭ مۇھىم بولۇپ، بۇ بايقاشلار يۈرەكنى قوشۇمچە قوغداش بىلەن تەمىنلەيدىغان يېمەكلىكلەرنى تېخىمۇ ئېنىق بەلگىلەشكە ياردەم بېرىدۇ،» دېدى ئۇ «ھېلتلايىن» (Healthline) غا بەرگەن باياناتىدا.
باشقا تەتقىقاتلارغا ئاساسلانغاندا، بەزى مېۋە-چىۋە ۋە كۆكتاتلاردا فلاۋانول (flavanols) مىقدارى ئەڭ يۇقىرى بولىدىكەن:
«مەن فلاۋانولغا باي بولغان بارلىق يېمەكلىكلەرنى قوشۇشقا زېھىن قويغاندىن كۆرە، ئۆزى ئەڭ ياقتۇرىدىغان بىر-ئىككى خىل يېمەكلىكنى تاللاپ، ئۇنى يېمەك-ئىچمەكنىڭ تۇراقلىق بىر قىسمىغا ئايلاندۇرۇشنى تېخىمۇ ئىزچىللىققا ئىگە ئۇسۇل دەپ قارايمەن،» دېدى رۇتېنستىيىن.
ئۇ يەنە مۇنداق دېگەنلەرنى سۆزلىرىگە ئىلاۋە قىلدى: «مەسىلەن، بۆلجۈرگەن تۈرىدىكى مېۋىلەرنى ياقتۇرىدىغان كىشى ئۇنى ھەپتىدە بىر قانچە قېتىم ناشتىلىقىغا قوشسا بولىدۇ، چاي ئىچىشنى خالايدىغانلار كۈندە بىر پىيالە كۆك چاي ياكى قارا چاي ئىچىش ئارقىلىق مەنپەئەتلىنەلەيدۇ. كىچىك ھەم كىشىنى خوش قىلىدىغان ئادەتلەر كۆپىنچە ئەھۋالدا فلاۋانول قوبۇل قىلىشنى ئاشۇرۇشنىڭ ۋە ئۇزۇن مۇددەتلىك يۈرەك ساغلاملىقىنى قوللاشنىڭ ئەڭ ئۈنۈملۈك يولىدۇر.»
تەتقىقات نەتىجىلىرى نۆۋەتتىكى مېۋە-چىۋە ۋە كۆكتات ئىستېمالىغا ئائىت كۆرسەتمىلەرنىڭ تېخىمۇ ئۈنۈملۈك قىلىنىشى مۇمكىنلىكى توغرىسىدا سوئاللارنى پەيدا قىلىشى مۇمكىن.
شۇنداقتىمۇ رۇتېنستىيىن «ھېلتلايىن» (Healthline) غا مەسىلىنىڭ بىر قىسمىنىڭ «نۇرغۇن كىشىلەرنىڭ يەنىلا مېۋە-چىۋە ۋە كۆكتات ئىستېمال قىلىشتىكى ئەڭ ئاساسىي تەۋسىيەلەرگە ئەمەل قىلمايۋاتقانلىقى» دا ئىكەنلىكىنى ئېيتتى.
ئۇ يەنە مۇنداق دېدى: «مۇئەييەن فلاۋانول نىشانىغا زېھىن قويۇشتىن بۇرۇن، ئەڭ مۇھىم ئىش مېۋە-چىۋە ۋە كۆكتاتلارنىڭ ئومۇمىي قوبۇل قىلىنىش مىقدارىنىڭ يېتەرلىك بولۇشىغا كاپالەتلىك قىلىشتۇر. ناشتىغا بۆلجۈرگەن قوشۇش ياكى تاتلىق ئىچىملىكلەرنىڭ ئورنىغا چاينى تاللاشقا ئوخشاش ئاددىي، ئىزچىل داۋاملاشتۇرغىلى بولىدىغان ئۆزگىرىشلەر يېمەك-ئىچمەك سۈپىتىنى يۇقىرى كۆتۈرۈش بىلەن بىرگە، فلاۋانول قوبۇل قىلىشنى تەبىئىي ھالدا ئاشۇرالايدۇ.»
«مەقسەت پەقەت بىرلا خىل ئوزۇقلۇق ماددىسىنى نىشانلاش ئەمەس، بەلكى ئۇزۇن مۇددەتلىك يۈرەك-قان تومۇر ساغلاملىقىنى قوللايدىغان، ئۆسۈملۈك تۈرىدىكى يېمەكلىكلەرگە باي بولغان كۆپ خىللاشقان يېمەك-ئىچمەك ئەندىزىسىنى بەرپا قىلىشتۇر.»
مەنبە: Healthline | Mon, 08 Jun 2026 15:54